door Peter Donk
GORINCHEM – Samen met gedeputeerde Meindert Stolk (CDA) van Cultuur en Erfgoed bij Provincie Zuid-Holland heeft demissionair-wethouder Eva Dansen (SP) van Erfgoed, Monumenten en Archeologie vrijdagmiddag 29 mei 2026 een affuit voor het bomkanon op de vestingwal (achter garage Kweeklust) onthuld. Aan het walaffuit hebben vrijwilligers ruim twee jaar gewerkt, dankzij subsidies van verschillende instanties. Van Cultuurfonds en de Oude Hollandse Waterlinie, de gemeente en provincie, tot het Hendrik Muller fonds en A.A. de Haan stichting.
Dit is het affuit kort na de onthulling. Er werd daarvoor een gedicht voorgedragen, waarna de gedeputeerde en de wethouder een zwart laken trokken, (foto hieronder) dat over de bomkanon lag. (Foto Peter Donk / Gorinchem24)
Tekst gaat verder onder foto.
Voordat naar de vestingwal werd gelopen voor het officiële moment was er een samenkomst in restaurant Metropole aan het Melkpad. Daar was een aantal sprekers.
Uren werk
De Werkgroep Vesting Gorinchem (WVG) – onderdeel van de historische vereniging Oud Gorcum – en andere vrijwilligers hebben de afgelopen twee jaar aan het historische affuit gewerkt. Hugo Ouwerkerk, de initiator en drijvende kracht achter de realisatie van de walaffuit, legde uit hoe te werk was gegaan en hoeveel tijd erin is gestoken. Ouwerkerk had beraamd op 2040 uur. Maar dat liep anders. Om kosten te besparen is er 2340 uur aan het object gewerkt. Alleen al de houwerkzaamheden waren 1080 uur. Ouwerkerk berekende: “Uitgaan de van € 50,– per uur komen we op € 116.250,–. Met alle overige kosten zou het bedrag op € 157.250,– komen. Dan kan zo’n project alleen met vrijwilligers, want anders kost het teveel.”
Tekst gaat verder onder foto.
Reconstructie
Gedeputeerde Stolk was vol lof over wat er is gepresteerd. Het was niet de eerste keer dat hij op de stadswallen was, vertelde hij. Dansen had hem eerder uitgenodigd. Ook Dansen stak de loftrompet over de vrijwilligers die aan de affuit hebben gewerkt. “Tussendoor ben ik een aantal keren gaan kijken toen eraan werd gewerkt”, vertelde Dansen. Zowel (v.l.n.r.) Ouwerkerk als Stolk en Dansen kregen uit handen van voorzitter Jan Mijnsbergen van Oud Gorcum het eerste exemplaar van ‘Een walaffuit voor het bomkanon’ over de reconstructie van een historische walaffuit, een uitgave van de WVG en Oud Gorcum. Ook wel het ‘verantwoordingsboekje voor de subsidies’ genoemd. Een prachtig beeldverslag! Voor alle aanwezigen was er een exemplaar. De 39e uitgave in de Historische Reeks Oud Gorcum, 2026.
Lange geschiedenis
Naast onderzoek, promotie, exposities en rondleidingen zijn restauratie- en reconstructieprojecten belangrijke activiteiten van de WVG. Denk aan de restauratie van de VIS-kazemat, die in oude luister werd hersteld. En nu de reconstructie van de zes cm kanon. Dat project kende een lange geschiedenis. Voordat met de bouw kon worden begonnen, hebben de vrijwilligers zich verdiept in oude militaire handboeken, waarin dit soort affuiten werden beschreven. Op basis van ingewikkelde oude tekeningen waren ze in staat om het ontwerp te maken.
Geld en compliment
Een belangrijke voorwaarde was de financiering. Een dergelijk groot project kan volgens de WVG en Oud Gorcum alleen gerealiseerd worden met financiële steun. Het Omnia College bood in het kader van een leerproject onderdak aan de bouwers, ook een belangrijke voorwaarde om het werk uit te voeren. “De bouw was absoluut niet mogelijk geweest zonder het enthousiasme, inzet, vakmanschap en volharding van de bouwers en helpers van de WVG en het Gorcumse Klokkeluidersgilde. Zij bouwden eerder de klokkenstoel Buiten de Waterpoort. Daarvoor verdienen ze een groot compliment”, aldus Jan Mijnsbergen (Oud Gorcum) en Albert Oosten (WVG). Ook de plaats waar het walaffuit staat, is bestraat door de vrijwilligers.